Dizi sektöründe krizin faturası set emekçilerine kesiliyor
Dünyaya milyonlarca dolarlık dizi satan sektörde set emekçileri ücret indirimleri, geciken ödemeler ve güvencesiz çalışma koşullarıyla karşı karşıya. 17 sendika, dernek ve meslek örgütünün kurduğu Sinema ve Dizi Emekçileri Platformu, tek taraflı ücret indirimlerine son verilmesini ve çalışma koşullarının güvence altına alınmasını istiyor.
Türk dizilerinin yurt dışı satışları sektörün başarısı olarak anlatılıyor. O dizilerin çekildiği setlerde ise emekçiler ücretlerinin zamanında ödenmesini, fazla mesailerinin karşılığını almayı ve sigortalı çalışmayı talep ediyor. Bu tablonun adı kriz yönetimi değil, krizin maliyetini çalışanlara yüklemektir.
Yapımlar erteleniyor, sezonlar kısalıyor, projeler iptal ediliyor. Bir projenin ertelenmesi, çekim takvimine güvenerek başka işi geri çevirmiş bir çalışan için haftalarca gelirsiz kalmak anlamına gelebilir. Geciken ücret ise yapım şirketinin ödeme takvimindeki bir satırdan ibaret görünse de emekçinin hayatında kiranın, faturanın, mutfak masrafının aksaması demek. Üstüne bir de tek taraflı ücret indirimi dayatıldığında, zaten güvencesiz çalışan insanlardan yapım bütçesini kendi cebinden finanse etmesi bekleniyor.
Setlerde biriken sorunlar ortak mücadeleye dönüştü
Sinema ve Dizi Emekçileri Platformu’nun kuruluşuna yol açan sorunlar arasında çalışma sürelerinin aşılması, sigortasız istihdam, ödenmeyen fazla mesailer, geciken ücretler ve işçi sağlığı önlemlerindeki eksiklikler var. Bu başlıkların her biri bir setin nasıl yönetildiğiyle doğrudan ilgili. Çekim takvimini hazırlayan, günlük iş yükünü belirleyen ve ödemeleri planlayan yapım şirketlerinin bu kararların sorumluluğunu da üstlenmesi gerekiyor.
Çekim günü uzadığında ışık ekibi, kamera asistanı, kostümcü ve set işçisi de orada kalıyor. Ertesi gün yine çağrı saatinde sette olmaları bekleniyor. Fazla mesainin karşılığı ödenmediğinde şirketin bütçesine yazılan tasarruf, çalışanın karşılıksız emeğinden çıkıyor. Dinlenme süresi daraldığında bedeli de o ekibin sağlığına ve güvenliğine yansıyor.
Platformun açıklamasındaki şu cümle tam da bunu hatırlatıyor. “Bu sektörün başarısının arkasında emeğimiz, yaratıcılığımız, tecrübemiz, yıllarımız ve hayatlarımız var.”
Bir yapımın bütçesi, ekibin ücretine el uzatılarak dengelenemez
Sektörde maliyetler konuşulacaksa bütçenin tamamı konuşulsun. Kanalın yayın planı, yapımın çekim takvimi ve bölümün maliyeti baştan birlikte hesaplansın. Bütçe düşüyorsa çekim planı da buna göre yeniden kurulsun. Aynı işi aynı sürede bitirmesi istenen ekibe daha düşük ücret teklif etmek, yapımın hangi kararlarla bu noktaya geldiğini açıklamaz.
Üstelik sezonun kısalması, set gününün de kısaldığı anlamına gelmiyor. Daha az bölüm çekildiğinde emekçinin çalışabildiği hafta sayısı azalabiliyor. Çekim günleri aynı yoğunlukta sürüyorsa çalışan hem daha kısa süre gelir elde ediyor hem de setteki iş yükünü taşımaya devam ediyor. Krizin hesabını yaparken bu kaybı da görmek gerekiyor.
17 örgütün ortak talebi açık. Tek taraflı ücret indirimleri sona ersin, çalışma koşulları güvenceye alınsın. Ücretlerin zamanında yatırılması, sigortanın eksiksiz yapılması, fazla mesainin ödenmesi ve güvenli çalışma koşullarının sağlanması için set emekçileri her projede yeniden pazarlık yapmak zorunda kalmamalı.
Bir dizinin yurt dışı satışını gururla duyuran yapımcı, o diziyi çeken ekibe ücretini ne zaman ödediğini de aynı açıklıkla söyleyebilmeli. Sektörün itibarını belirleyen şeylerden biri de budur.


