Dijital Türk Lirası Projesi: 23 Proje Yeni Aşamaya Geçti
Dijital Türk Lirası Projesi, Türkiye’nin ödeme sistemlerinde gelecekte nasıl bir dönüşüm yaşayabileceğine ilişkin en dikkat çekici çalışmalardan biri olarak ilerlemeye devam ediyor. Uzun süredir araştırma, geliştirme ve pilot uygulamalarla gündemde olan projede, finans ve teknoloji sektörünün de sürece katılmasını sağlayacak önemli bir değerlendirme tamamlandı.
Bankalar, ödeme kuruluşları, elektronik para şirketleri ve finansal teknoloji firmalarının sunduğu projeler aylar süren incelemelerden geçirildi. Yapılan değerlendirmeler yalnızca dijital para ile ödeme yapılmasına değil; kimlik doğrulama, otomatik ödemeler, dijital varlıklar ve farklı finansal sistemlerin birlikte çalışmasına yönelik yeni kullanım alanlarına da odaklandı.
Merakla beklenen sürecin sonunda üçüncü aşamaya geçmesine karar verilen projelerin sayısı da belli oldu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından paylaşılan bilgilere göre, ilk aşamada yapılan 85 başvurudan 23’ü, geliştirme faaliyetlerinin ve deney alanı testlerinin yürütüleceği yeni aşamaya geçti.
Dijital Türk Lirası Projesi İçin Kaç Başvuru Yapıldı?
Dijital Türk lirasıyla uyumlu yenilikçi ürün ve kullanım senaryoları geliştirilmesini amaçlayan ekosisteme katılım çağrısının ilk aşaması, 4 Eylül ile 15 Ekim 2025 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Bu dönemde toplam 85 proje başvurusu yapıldı. Sürece 16 banka ile 25 ödeme ve elektronik para kuruluşu katıldı. Başvuru sahipleriyle birlikte çalışan finansal teknoloji şirketleri de hazırlanan projelerde yer aldı.
TCMB tarafından yapılan ilk değerlendirme sonucunda kriterleri karşılayan 51 projenin ikinci aşamaya geçmesine karar verildi. İkinci aşama başvuruları ise 13 Kasım ile 12 Aralık 2025 tarihleri arasında alındı.
23 Proje Üçüncü Aşamaya Geçti
İkinci aşamada kuruluşların sunduğu belgeler ve gerçekleştirdiği sunumlar yeniden değerlendirildi. İncelemelerin ardından 12 banka ile 6 ödeme ve elektronik para kuruluşuna ait toplam 23 proje, üçüncü aşamaya geçmeye hak kazandı.
Bu aşamada seçilen projeler için geliştirme çalışmaları ve deney alanı testleri yürütülecek. Böylece sunulan fikirlerin yalnızca kâğıt üzerindeki tasarımları değil, gerçek kullanım koşullarına ne ölçüde uyum sağlayabilecekleri de incelenecek.
Değerlendirme sonucunda 6 proje ise beklemeye alındı. Bu projelerin, ilerleyen dönemlerde üçüncü aşamaya dahil edilebileceği belirtildi.
Seçilen Projeler Hangi Alanlarda Kullanılacak?
Üçüncü aşamaya geçen çalışmalar beş ana kategori altında değerlendiriliyor. Bir proje birden fazla alanla bağlantılı olabildiği için açıklanan kategori sayılarının toplamı 23’ün üzerine çıkıyor.
Seçilen projeler arasında:
- 15 jetonlaştırma projesi,
- 17 programlanabilir ödeme projesi,
- 7 kullanıcı egemen kimlik projesi,
- 15 mevcut sistemlerle birlikte çalışabilirlik projesi,
- 1 makineler arası ödeme projesi
bulunuyor.
Jetonlaştırma çalışmaları, mevduatların veya farklı varlıkların dijital ortamda temsil edilmesine yönelik çözümleri kapsayabiliyor. Programlanabilir ödemeler ise belirli bir tarih, koşul veya kurala bağlı olarak işlemlerin otomatik biçimde gerçekleştirilmesini mümkün kılmayı hedefliyor.
Kullanıcı egemen kimlik alanındaki çalışmalar, kişilerin dijital kimlik bilgilerinin kontrolünü daha fazla kendi ellerinde tutmasını amaçlıyor. Birlikte çalışabilirlik projeleri ise dijital Türk lirasının mevcut ödeme ve finans altyapılarıyla uyumlu biçimde kullanılmasına odaklanıyor.
Makineler arası ödeme kategorisi de insan müdahalesi olmadan cihazların birbirleriyle ödeme yapabileceği kullanım senaryolarını kapsıyor.
Dijital Türk Lirası Kullanıma Açıldı Mı?
Açıklanan yeni aşama, dijital Türk lirasının vatandaşların kullanımına sunulduğu anlamına gelmiyor. TCMB’nin resmî bilgilendirmesine göre çalışmalar hâlen araştırma, geliştirme ve değerlendirme sürecinde bulunuyor.
Dijital Türk lirasının tedavüle çıkarılmasına ilişkin nihai karar henüz verilmiş değil. Çalışmaların ve değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından kullanıma sunulup sunulmayacağına karar verilecek.
Bu nedenle dijital Türk lirası için kesin bir çıkış tarihi bulunduğu, vatandaşların hemen hesap açabileceği veya mevcut banknotların kısa süre içinde kaldırılacağı yönündeki yorumlar gerçeği yansıtmıyor.
Dijital Türk Lirası Kripto Para Mı?
Dijital Türk lirası, Bitcoin veya diğer kripto varlıklar gibi bağımsız bir para birimi olmayacak. TCMB’ye göre dijital Türk lirası, mevcut Türk lirasının yeni ve dijital bir biçimi olarak tasarlanıyor.
Değeri banknot, mevduat veya diğer Türk lirası biçimleriyle aynı olacak. Ayrı bir para birimi, farklı bir simge veya yatırım aracı olarak konumlandırılması planlanmıyor. Ayrıca dijital Türk lirasının merkez bankası yükümlülüğünde olması hedefleniyor.
İnternet Olmadan Kullanılabilecek Mi?
Projenin üzerinde çalışılan önemli özelliklerinden biri de çevrimdışı ödemeler. TCMB, internet veya mobil ağ bağlantısının kısıtlı olduğu durumlarda da dijital Türk lirasıyla ödeme yapılabilmesini sağlayabilecek çözümler üzerinde çalışıyor.
İkinci faz kapsamında programlanabilir ödemeler, çevrimdışı işlemler ve farklı ödeme sistemleriyle birlikte çalışabilirlik konuları öne çıktı. Pilot uygulamalarda çevrimdışı ödeme araçlarının ve programlanabilir ödeme senaryolarının test edildiği belirtildi.
Dijital Türk lirasının tedavüle çıkarılması hâlinde mevcut ödeme yöntemlerinin tamamen yerine geçmesi beklenmiyor. Banknot, banka kartı ve hesaptan hesaba ödeme gibi seçenekleri tamamlayan alternatif bir ödeme kanalı olarak kullanılması planlanıyor.
Bundan Sonra Ne Olacak?
Üçüncü aşamaya geçen 23 proje için geliştirme ve deney alanı testleri gerçekleştirilecek. Yapılan çalışmalarla projelerin teknik yeterliliği, kullanıcı ihtiyacına uygunluğu, mevcut sistemlerle uyumu ve dijital Türk lirası altyapısına sağlayabileceği katkılar değerlendirilecek.
TCMB, bu süreçle birlikte kamu ve özel sektör arasındaki iş birliğini geliştirmeyi ve dijital Türk lirası çevresinde daha geniş bir finansal teknoloji ekosistemi oluşturmayı hedefliyor.
Ancak projenin vatandaşların günlük hayatına ne zaman gireceği henüz bilinmiyor. Kesin kullanım tarihi, uygulanacak hukuki düzenlemeler, teknik çalışmalar ve ileri aşamalarda elde edilecek test sonuçlarının ardından netleşecek.
