Dizi Sektöründe Krizin Asıl Nedeni Ne? Reklam Gelirleri mi, Milyonluk Oyuncu Kaşeleri mi? | Magazin Evreni

Magazin Evreni

  1. Anasayfa
  2. »
  3. Magazin
  4. »
  5. Dizi Sektöründe Krizin Asıl Nedeni Ne? Reklam Gelirleri mi, Milyonluk Oyuncu Kaşeleri mi?

Dizi Sektöründe Krizin Asıl Nedeni Ne? Reklam Gelirleri mi, Milyonluk Oyuncu Kaşeleri mi?

Dizi sektöründeki krizin faturası reklam gelirlerine kesilirken, yanlış bütçe planlamaları ve ünlü oyuncuları başarı garantisi sayan anlayış yeterince sorgulanmıyor. Magazin Evreni olarak soruyoruz: Milyonları birkaç isme bağlamak yerine özgün hikâyelere ve yeni yeteneklere yatırım yapmanın zamanı gelmedi mi?

AZİM ŞENGÜL AZİM ŞENGÜL - - 10 dk okuma süresi
0

 

Dizi Sektöründe Krizin Asıl Nedeni Ne? Reklam Gelirleri mi, Milyonluk Oyuncu Kaşeleri mi?

 

 

REKLAM KRİZİ DİYEREK GEÇMEYİN: MİLYONLARI İSİMLERE BAĞLAYAN DÜZENİN HİÇ Mİ SORUMLULUĞU YOK?

Dizi sektöründeki ekonomik sıkışma reklam gelirleri üzerinden tartışılırken, bütçelerin nasıl oluşturulduğunun da sorgulanması gerekiyor. Magazin Evreni olarak görüşümüz açık: Ünlü isimleri başarı garantisi sayan, hikâyeyi ve kadro uyumunu ikinci plana atan anlayış değişmeden, yalnızca ücret indirimiyle kalıcı bir çözüm üretilemez.

Televizyon sektöründe ekonomik sıkıntılar gündeme geldiğinde açıklamalar çoğu zaman aynı noktada birleşiyor: Reklam gelirleri yetersiz, maliyetler yüksek, mevcut bütçeler sürdürülemiyor.

Ancak bu açıklamalar, sorunun yönetim tarafını yeterince tartışmaya açmıyor. Reklam gelirlerindeki değişim elbette bir yapımın gelir hesabını etkiler. Fakat geliri belirsiz bir projede giderlerin hangi varsayımlarla büyütüldüğü de en az bunun kadar önemlidir.

Bir dizinin bütçesi hazırlanırken beklenen reyting gelmeyebilir, öngörülen yurt dışı satışı gerçekleşmeyebilir. Sağlıklı planlama, bu ihtimalleri daha sözleşmeler imzalanırken hesaba katmayı gerektirir.

Bütün hesapları en iyimser senaryoya göre kurup işler beklendiği gibi gitmediğinde yalnızca reklam piyasasını işaret etmek, alınan kararların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bizce sektörün yüzleşmesi gereken en büyük sorunlardan biri, tanınırlık ile ticari güvenceyi birbirine karıştırmasıdır.

Ünlü oyuncu tercihi ne zaman bütçe sorununa dönüşüyor?

Bir oyuncunun deneyimi, geçmiş başarıları ve seyirciyle kurduğu bağ elbette değerlidir. Ancak bu değer, her yeni projede aynı sonucun alınacağını garanti etmez.

Eleştirdiğimiz nokta, oyuncunun yüksek ücret talep etmesi kadar, bu talebi değerlendirenlerin hangi hesabı yaptığıdır.

Bölüm başına milyonlarla ifade edilen kaşeler konuşulurken, şu sorular da aynı açıklıkla sorulmalıdır: Bu ücretin karşılığı hangi gelir beklentisine dayanıyor? Dizi beklenen reytinge ulaşamazsa bütçe ne kadar süre dayanabilecek? Yurt dışı satışı gecikirse ekip ödemeleri nasıl sürdürülecek?

Birkaç oyuncuya ayrılan kaynak, senaryo geliştirme süresini daraltıyor, yardımcı kadronun niteliğini sınırlıyor veya çekim koşullarını zorluyorsa ortada ciddi bir öncelik sorunu vardır.

Bir oyuncunun ücretini karşılayabilmek için dizinin geri kalanından sürekli kısmak zorunda kalan bütçe, daha başlangıçta yeniden düşünülmelidir.

Bu sorumluluk yalnızca yapımcıya bırakılamaz

Kadro tercihlerini yalnızca yapım şirketlerinin kararıymış gibi tartışmak da eksik kalır. Kanalın projeyi kabul ederken koyduğu şartlar, istediği başroller ve satış beklentileri bütçeyi doğrudan şekillendirir.

Bir kanal, projeye onay vermek için mutlaka belirli ölçüde tanınmış oyuncular talep ediyorsa, o tercihin maliyetinin de sorumluluğunu taşımalıdır.

“Bu isim reyting getirir”, “Bu oyuncuyla yurt dışına daha rahat satarız” beklentisi, somut bir değerlendirmeye dayanmadan bütçenin temel gerekçesi hâline gelmemelidir.

Üstelik yanlış oyuncu seçimi yalnızca pahalı oyuncu seçimi değildir. Hikâyedeki karaktere uymayan, partneriyle aynı dünyayı kuramayan veya projenin anlatımına hizmet etmeyen bir tercih de maliyet yaratır.

Kanal ve yapımcı aynı tercihi birlikte oluşturuyorsa, sonuç beklentiyi karşılamadığında sorumluluğu birbirlerine ya da set çalışanlarına devredemezler.

Seyirciyi ilk bölüme isim çağırabilir; devamını hikâye getirir

Tanınırlık bir projeye ilk merakı sağlayabilir. Ancak seyircinin sonraki hafta da aynı saatte ekran karşısına geçmesi için başka nedenlere ihtiyacı vardır.

İnandığı karakterler, merak ettiği çatışmalar, duygusunu hissettiği ilişkiler ve karşılığını aldığı bir anlatı…

Oyuncu, bütün bunları seyirciye ulaştıran temel yaratıcı unsurlardan biridir. Fakat oyuncunun şöhreti, iyi yazılmamış bir karakterin ya da sürekli kendini tekrar eden bir hikâyenin yerini dolduramaz.

Yurt dışı satışında da tanınmış oyuncunun sağlayabileceği avantajı yok saymıyoruz. Ancak bir ismin bilinirliği; hikâyenin farklı ülkelerde karşılık bulması, türü, anlatım kalitesi ve hedef pazara uygunluğu gibi unsurları gereksiz hâle getirmez.

“Bu oyuncu var, dolayısıyla satarız” düşüncesi bir beklentidir. Tek başına bütçe güvencesi olarak kabul edilmemelidir.

Netflix ve Disney örneklerinin hatırlattığı gerçek

Uluslararası yapımları örnek alırken yalnızca bütçelerine ve yıldızlarına bakmak yetmez. Yeni yeteneklere hangi kapıları açtıklarına da bakmak gerekir.

Netflix’in Stranger Things dizisinin yaratıcıları Duffer Kardeşler, projeyi geliştirirken bugünkü konumlarında değildi. Netflix’in yayımladığı söyleşide, o dönemde henüz gösterime girmemiş bir filmleri olduğunu anlatıyorlar. Deneyimli oyuncularla henüz geniş kitlelerce tanınmayan yaratıcıların birlikte çalışabildiği bu örnek, fırsatın yalnızca yerleşik isimlerle sınırlandırılmamasının önemini gösteriyor. (netflix.com)

Disney+ için hazırlanan Ms. Marvel ise başrol seçimi açısından dikkat çekici. Yapımın resmî basın dosyasına göre Iman Vellani, oyunculuk kariyerine bu rolle başladı. Yapım ekibi, uzun bir seçme sürecinin ardından karaktere uygun bulduğu yeni bir isme başrolü teslim etti. (lumiere-a.akamaihd.net)

Disney’in Launchpad programı da gelişmekte olan senarist ve yönetmenlere eğitim, yaratıcı destek ve kısa film üretme imkânı sunuyor. Böylece yeni yeteneklere fırsat verme düşüncesi, somut bir geliştirme sürecine dönüşüyor. (thewaltdisneycompany.com)

Bu örnekler her yeni yüzün başarılı olacağını kanıtlamaz. Ancak güçlü bir projenin kurulabilmesi için herkesin önceden ünlü olması gerekmediğini gösterir.

Türkiye’de de yeni oyunculara, senaristlere ve yönetmenlere deneme, hazırlanma ve kendilerini gösterme imkânı tanınmalıdır. Yetenek arayışı, dar bir isim listesinin dışına çıkabilmelidir.

Güvenli sanılan tercih, büyük bir mali riske dönüşebilir

Ünlü oyuncuyla anlaşmak, karar verene güven hissi verebilir. Fakat yüksek sabit giderler, beklenen gelir oluşmadığında yapımın hareket alanını daraltır.

Buna karşılık bütçeyi daha dengeli dağıtmak; senaryonun geliştirilmesine zaman ayırmak, kapsamlı oyuncu seçmeleri yapmak, partner denemeleri gerçekleştirmek ve teknik ekibin çalışma koşullarını korumak için alan açabilir.

Daha düşük bütçe tek başına kalite sağlamaz. Ancak bütçenin hikâyeye ve üretimin bütününe hizmet etmesi, yalnızca birkaç ismin ücretini karşılamasından daha sağlıklı bir başlangıçtır.

Sektörün, yeni bir oyuncuya fırsat vermeyi risk sayarken yüksek kaşeli bir anlaşmanın mali riskini olağan kabul etmesini sorguluyoruz.

Yüksek kaşe başarı iddiasıyla gerekçelendiriliyorsa, karşılığı da konuşulmalı

Magazin Evreni olarak önerimiz şu: Bir oyuncunun talep ettiği ücret, özellikle reyting ve yurt dışı satışına yapacağı katkıyla gerekçelendiriliyorsa, bu beklentiler görüşme masasında açıkça tartışılmalıdır.

Madem yüksek ücretin dayanağı ticari başarı beklentisi, o hâlde hedefler, katkılar ve risk paylaşımı da somutlaştırılmalıdır. Uygun bir temel ücretin yanında, önceden belirlenen başarı hedeflerine bağlı ek ödeme veya gelirden pay modelleri değerlendirilebilir.

Ancak reyting ve satışın tamamını tek bir oyuncunun kontrolündeymiş gibi ele almak da gerçekçi olmaz. Senaryo, yayın günü, tanıtım, yönetim ve dağıtım kararları sonucu birlikte etkiler.

Bu nedenle savunduğumuz yaklaşım, başarısızlığın bütün bedelini oyuncuya yüklemek değildir. Oyuncunun hazırlık ve performans sorumluluğunu; yapımın senaryo, çalışma koşulları ve ödeme sorumluluğunu; kanalın da yayın ve tanıtım sorumluluğunu açık biçimde ortaya koyan anlaşmalardır.

Başarı beklentisi ücret konuşulurken kullanılıyorsa, risk konuşulurken masadan kaldırılamaz.

Bütçe hatasının bedeli sürekli ekibe ödetilemez

En başta gerçekçi kurulmayan hesapların ardından çözümü sürekli set çalışanlarının ücretinde, yardımcı oyuncuların sahnelerinde veya teknik imkânlarda aramak, sorunun kaynağına inmiyor.

Bir projenin ayakta kalması için fedakârlık isteniyorsa, önce o projenin bütçesini belirleyen tercihlerin ne kadar doğru olduğu incelenmelidir.

Görüşümüz açık: Sektörün toparlanması için gelir kadar harcama anlayışı da değişmelidir. Kanallar ve yapımcılar, tanınmış isimlerden oluşan kadroları başarı planı saymaktan vazgeçmeli; hikâyeye, doğru oyuncu seçimine ve sürdürülebilir üretime daha fazla kaynak ayırmalıdır.

Ünlü oyuncuya yatırım yapılabilir. Ancak hikâyeye, ekibe ve hazırlığa yeterince yatırım yapmadan yalnızca ünlü oyuncudan bir diziyi kurtarmasını beklemek, pahalı bir yönetim tercihidir. Bunun sorumluluğu da yalnızca reklam piyasasına yüklenemez.

Magazin Evreni | Sektör analizi ve görüş

İlgili Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir